چاقی تنها علت بروز دیابت نیست

25 سپتامبر 2014- محققان بتازگی جهش های ژنتیکی جدید و فاکتورهای دیگری را که در همه گیرشدن دیابت نوع 2 سهم دارند، شناسایی نمودند. اگرچه دیابت نوع 2 را معمولاً به اضافه وزن یا چاقی مرتبط می دانند اما اضافه وزن تنها فاکتور ایجاد کننده ی دیابت نیست.

تنها درچند ماه گذشته درحداقل 3 تحقیق جدید به عوامل  دیگری که ممکن است زمینه ساز تشخیص دیابت نوع 2 باشند، اشاره شده است. این عوامل عبارتند از جهش های ژنتیکی، یک هورمون کمتر شناخته شده بنام amylinوهمچنین اختلالات ساعت طبیعی بدن (ساعت سیرکادین).

این ایده که چاقی تنها عامل بروز دیابت نیست ایده ی جدیدی نمی باشد. ژنتیک یک عامل مهم درابتلا به دیابت نوع 2 است. درگروه های قومی خاصی میزان ابتلا به دیابت بسیار زیادتر از افراد دیگر است و حتی افراد درسنین جوانتر نسبت به سایر گروه های قومی دیگر به دیابت مبتلا می شوند.

به گفته ی دکتر Restaمتخصص غدد درمرکز پزشکی Maimonidesدر نیویورک: چاقی بخشی از دیابت نوع 2 در بسیاری ازافراد است. اما تشخیص دیابت 50 درصد به شانس (چیزهایی مانند سابقه ی فامیلی ابتلا به این بیماری) و 50 درصد به شیوه ی زندگی فرد بستگی دارد. افراد لاغری هستند که به دیابت نوع 2 مبتلا می باشند وافراد چاقی نیز وجود دارند که به این بیماری مبتلا نمی شوند.

 دیابت نوع 2 اختلالی است که موجب انباشته شدن گلوکز درخون می شود. بیماری زمانی ایجاد می شود که سلولهای بدن به انسولین مقاومت قابل توجهی می یابند همین موضوع سبب می شود سلولها دراستفاده از قند به عنوان سوخت برای تولید انرژی با مشکلاتی مواجه شوند. انسولین هورمونی است که توسط سلولهای پانکراس ساخته می شود و به سلولها کمک می کند تا گلوکز را از جریان  خون جذب کرده و در داخل خود تبدیل به انرژی کنند.

مقاومت سلولها به انسولین موجب می شود پانکراس احساس کند باید مقادیر بیشتر و بیشتری انسولین تولید کند که نهایتاً لوزالمعده قادر به تـأمین تقاضا برای انسولین نخواهد بود. این زمانیست که دیابت نوع 2 بروز می کند.

ژنها قطعا نقش مهمی در ابتلا به دیابت  نوع 2 دارند به همین علت سابقه ی خانوادگی یا قومیت درابتلا به دیابت  نقش دارند. همچنین شیوه ی زندگی بی تحرک با ابتلا به دیابت مرتبط است.

در حالیکه هم اکنون مشخص شده است ژنها حداقل تا حدی مسئول ابتلا به دیابت نوع 2 هستند، محققان هنوز از تمام ژنها یا جهشهای ژنی که در این امر دخیل هستند، بی اطلاعند. حتی هنگامیکه ژن بخصوصی شناسایی می شود همیشه بهترین روش درمان برای آن واضح نیست. در آخرین مطالعه ی ژنتیکی بر ژنی بنام PPARGتمرکز شده است که نقش آن در ابتلا به دیابت نوع 2 شناخته شده است اما محققین دریافتند تنها در یک درصد از افرادی که دارای  یک تا 9 جهش در این ژن هستند، عملکرد این ژن تحت تأثیر جهش ها تغییر می کند در این افراد خطر ابتلا به دیابت نوع 2 بیش از هفت برابر افزایش می یابد. نتایج این تحقیق اخیراً درمجله ی Proceedings of the National Academy of Sciencesمنتشر شده است.

 دکتر Zonszeinمدیر مرکز تحقیقات بالینی دیابت درمرکز پزشکی Montefioreمی گوید: ما در مسیر درستی حرکت کرده ایم کشف این جهش ها کمک مهمی بوده است اما دیابت یک اختلال بسیار پیچیده است.

او می افزاید: کاهش فعالیت ژن PPARGبه احتمال زیاد به چاقی منجر می شود که سبب تجمع چربی در اطراف ناحیه ی شکم می گردد. الزاماً این افراد چاق بنظر نمی رسند یا شاخص توده ی بدنی آنها بالا نیست اما چاقی مرکزی در این افراد مشاهده می شود، این حالت را در افراد پاکستانی وهندی  می توان مشاهده کرد.

آنچه دراین تحقیق گفته نشده اینست که آیا مصرف داروهای خاصی می تواند این اختلال را تصحیح کند؟ درنهایت با کشف ژنهای خاص خواهیم توانست داروهای بهتری را تجویز کنیم درحال حاضر ما می دانیم که برخی داروها برای  بعضی از بیماران موثرترند.

درمطالعه ی دیگری که نتایج آن در مجله ی Experimental Biologyمنتشر گردید، دانشمندان بر هورمون دیگری که در پانکراس ساخته می شود، تمرکز کردند. بطور طبیعی آمیلین همراه با انسولین  به بدن برای فرآوری و استفاده از قند موجود درغذاها کمک می کند. اما محققین بریتانیایی و نیوزلندی  دریافتند مقداری ازهورمون آمیلین دراطراف پانکراس  تجمع می یابد، این توده های سمی به گفته ی محققان می توانند سبب مرگ سلولهای تولید کننده ی انسولین شوند که نهایتاً منجر به بروز دیابت میشود.

درمطالعه ی سوم که اخیراً درمجله ی Diabetes Research and Clinical Practiceمنتشر گردید مشخص شد اختلال درساعت داخلی بدن می تواند یک عامل  بروز دیابت نوع 2 باشد. محققان خاطر نشان می کنند که شیوه ی زندگی امروزی  بطور مکرر موجب اختلال  در ریتم خواب و بیداری طبیعی بدن می شود. عواملی مانند روشنایی شبانه ، کار شیفتی، زمان بندی غیر معمول درخوردن غذا می توانند ساعت طبیعی بدن را مختل کنند.

علل دیگری نیز ممکن است موجب افزایش خطر ابتلا به دیابت شود اما وزن یکی از عوامل معدود  قابل کنترلی است که می تواند  در مدیریت  دیابت  موثر باشد. افرادیکه  پنج  تا ده درصد از وزن  بدن خود را کاهش می دهند ، می توانند  تفاوت  بزرگتری در میزان خطر ابتلا به دیابت در خود ایجاد کنند.

 دکتر Restaمی افزاید: مطمئنا ورزش نقش مهمی در این امر بازی می کند.

منبع:

 www.webmd.com/diabetes/news/20140925/obesity-isnt-sole-cause-of-type-2-diabetes